2 - اين چهار ماه از كى شروع شد ؟ در پاسخ اين سؤال بين مفسران گفتگو است اما آنچه از ظاهر آيات فوق بر مىآيد اين است كه شروع آن از زمانى بود كه اين اعلاميه براى عموم خوانده شد و مىدانيم كه روز خواندن آن روز عيد قربان ، دهم ماه ذا الحجه ، بود ، بنا بر اين پايان آن روز دهم ماه ربيع الاول از سال بعد محسوب مىشد . حديثى كه از امام صادق ع نقل شده نيز اين مطلب را تاييد مىكند ( 1 ) . [ سوره التوبة ‹ 9 › : آيات 3 تا 4 ] وَ أَذانٌ مِنَ اللَّه وَرَسُولِه إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ أَنَّ اللَّه بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُه فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّه وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِيمٍ ‹ 3 › إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَلَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّه يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ ‹ 4 › ترجمه : 3 - و اين اعلامى است از ناحيه خدا و پيامبرش به ( عموم ) مردم در روز حج اكبر ( روز عيد قربان ) كه خداوند و پيامبر او از مشركان بيزارند ، با اين حال اگر توبه كنيد به نفع شما است و اگر سرپيچى نمائيد بدانيد شما نمىتوانيد خدا را ناتوان سازيد ( و از قلمرو قدرتش خارج شويد ) و كافران را به مجازات دردناك بشارت ده . 4 - مگر كسانى از مشركان كه با آنها عهد بستيد و چيزى از آن فروگذار نكردند و احدى را بر ضد شما تقويت ننمودند ، پيمان آنها را تا پايان مدتشان محترم بشمريد ، زيرا خداوند پرهيزكاران را دوست دارد .

--> 1 - تفسير برهان جلد 2 صفحه 103